1. YAZARLAR

  2. Murat Bozdemir

  3. ORTADOĞUDA TEKTONİK HAREKETLER VE OLASI SONUÇLARI
Murat Bozdemir

Murat Bozdemir

Yazarın Tüm Yazıları >

ORTADOĞUDA TEKTONİK HAREKETLER VE OLASI SONUÇLARI

A+A-

Tektonik hareketler; iç kuvvetlerin etkisiyle yerkabuğunda meydana gelen yatay ve dikey yönlü hareketlerin tümüne denir.

Yer kabuğundaki levhalar sürekli hareket eder ancak bu hareketler düzenli değildir. Bazı bölgelerde levhalar birbirinden uzaklaşır, bazı levhalardan biri diğerinin altına batar, bazı bölgelerde levhalar birbirine sürtünür. Levhaların hareketi çok yavaştır. Ancak levhaların birbiriyle karşılaşması büyük depremlere sebep olabilir. İki tektonik levha birbirini itmeye başladığı zaman bir gerginlik oluşur ve bu gerginlik zamanla artar. Levhaları meydana getiren kayaların bu gerginliğe dayanamayarak kırılmasıyla depremler meydana gelir.

Dünyanın oluşumu ve bunu izleyen kıta oluşumlarına baktığımızda bunu ortaya çıkaran temel etken enerjidir. Dünya merkezinde bulunan enerjinin yukarıdaki katmanlarda oluşturduğu basınç ve yarattığı hareketlerdir.

Kıtaların oluşumuna baktığımızda da bu enerjiye dayalı olarak ortaya çıkan enerjinin yeniden yarattığı toprak parçaları, adalar ve koca kıtalardır.

Orta doğudaki değişimleri ve bu değişimlerin yönünü ele almak için öncelikle tespit etmemiz gereken yeniden bir oluşumu ortaya çıkaracak enerjinin varlığı, nasıllığı, nereden çıktığı ve kimler üzerinden bu enerjinin bir gerilime dönüşme potansiyeli taşıyıp-taşımadığı ile ilgili sorulardır.

Orta doğudaki yakın dönem kırılmanın son ve esaslı sahnesini birinci dünya savaşı olarak görmek mümkündür. I. Dünya savaşında Fransız ihtilalınden bu yana dünyaya yayılan enerji ulusların kendi kaderlerini tayin etme haklarıydı. Bunun sonucunda çok uluslu imparatorlukların yıkılmasına ve milli devletlerin kurulmasının yolu açılmış oldu.

Osmanlı ana kıtası merkezden başlayarak kıtaların sürtünmesi, birbirlerine binmesi, çarpışması sonucu kendi içinden neredeyse altmış dört(64) ülke-parça çıkarmıştır. Bulgaristan, Yunanistan, ırak, Suriye, Türkiye gibi…

Bu dönem ortaya çıkan enerji tam olarak bitmemiş ise de mevcut enerjinin varlığı yeni hareketlenmeler ve parçalanmalar-oluşumlar için yeterli olmamıştır. Neredeyse onlarca büyük çapta Kürt isyanı bunlara örnektir.

Ancak I. Dünya savaşındaki bu tektonik hareketler 1923’te Lozan antlaşmasıyla Osmanlı-Safevi yüzyıllık denge politikasını küçülterek Türkiye-İran dengesine teslim etmiştir. Bu teslim yapılırken yeni enerji birikim alanları es geçilmiş zamana bırakılarak “zamanı geldiğinde ele alınmak üzere” Lozan ile rafa kaldırılmıştır.

Şüphesiz ana kıtalar hareketlenirken kendilerinden çok uzaktaki yerleri de etkilerler. Bu hareket avrupada olacak olan ve orta doğuda yeni bir dönemi başlatacak olan İsrail’in doğuşudur. Neredeyse yüzde yüz (devlet anlamında) Müslüman! devletlerin yaşadığı orta doğuda Avrupa ana kıtası orta doğunun altına girerek İsrail-Yahudi devletini kurarak yeni bir dönem başlatmış oldu. Avrupa’daki enerji-gerilim boşalırken orta doğuda yeni bir kontrollü gerilim günümüze kadar gelecekti.

Fay hatları her hareket ettiğinde dünyanın bütün kıtalarında hareketler meydana getirir ve ortaya çıkan hareket kendisiyle birlikte yeni bir enerji ortaya çıkarır.

Lozan ile imparatorluk devrinden ulus devlet dönemine geçen şii-sünni, Türk-fars dengesine bir de yalnızca orta doğuda 13 devlet ile Arap ligi katılmış oldu.

Şii temsiliyet mevcudiyetini korurken, Sünnilik ikiye ayrılarak yeni bir fay hattı daha oluşturuyordu.

Bu hali hazırda minyatür Osmanlı-safevi dengesine ayar anlamı taşıyacak bir işaret fişeğiydi.

devam edecek…

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
1 Yorum